Rất nhiều gia chủ và chủ đầu tư khu du lịch tin rằng tượng phong thủy xi măng đã "cứng" thì cứ để ngoài trời quanh năm, không cần chăm sóc gì thêm. Nếu bạn đang sở hữu một hoặc nhiều tượng xi măng đặt ngoài trời tại Đà Nẵng, Gia Lai, hãy tạm gác định kiến này lại - mùa mưa bão miền Trung khắc nghiệt hơn nhiều nơi khác, và một pho tượng đẹp có thể xuống cấp nhanh chóng nếu không được bảo dưỡng đúng cách.
Bình An trực tiếp điêu khắc và theo dõi độ bền hàng trăm tượng, tiểu cảnh xi măng tại khu vực Gia Lai, Đà Nẵng nhiều năm qua, đồng thời là đối tác điêu khắc độc quyền của Khu du lịch Cổng Trời Đông Giang - nơi thực hiện tượng già làng Cơ Tu, tượng cậu bé Cơ Tu, thác nước nhân tạo và 19 tượng voọc, toàn bộ đặt ngoài trời quanh năm giữa địa hình núi mưa nhiều. Kinh nghiệm bảo dưỡng những công trình quy mô lớn này là nền tảng cho quy trình 7 bước chia sẻ trong bài viết.
3 hiểu lầm phổ biến khiến tượng xi măng xuống cấp nhanh
Trước khi vào quy trình bảo dưỡng, cần phá bỏ vài quan niệm sai đang khiến nhiều tượng đẹp bị rêu mốc, nứt vỡ chỉ sau một, hai mùa mưa.
Hiểu lầm 1: "Xi măng là vật liệu bền vĩnh viễn, không cần bảo dưỡng"
Xi măng chắc chắn hơn nhiều vật liệu khác, nhưng không phải bất biến. Nước mưa thấm liên tục qua các khe nứt nhỏ li ti trên bề mặt, kết hợp với chu kỳ nắng - mưa xen kẽ đặc trưng của miền Trung, khiến kết cấu bên trong âm thầm yếu đi dù bề mặt nhìn vẫn còn nguyên vẹn.
Hiểu lầm 2: "Sơn phủ một lần là chống thấm được mãi mãi"
Lớp sơn phủ chống thấm có tuổi thọ nhất định, thường xuống cấp nhanh hơn ở những vị trí hứng nắng mưa trực tiếp quanh năm. Coi việc sơn phủ là công đoạn "làm một lần cho xong" thay vì bảo dưỡng định kỳ là nguyên nhân phổ biến khiến tượng bị thấm nước trở lại sau vài mùa mưa.
Hiểu lầm 3: "Rêu mốc chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ, không hại kết cấu"
Đây là hiểu lầm nguy hiểm nhất. Rêu mốc bám lâu ngày giữ ẩm liên tục trên bề mặt, tạo môi trường cho nước thấm sâu hơn vào các mao mạch li ti của xi măng. Về lâu dài, đây chính là một trong những nguyên nhân âm thầm dẫn đến nứt chân chim và bong tróc bề mặt.
Tại công trình Cổng Trời Đông Giang, Bình An nhận thấy các mảng rêu xuất hiện sớm nhất thường ở những vị trí ít ánh nắng trực tiếp buổi trưa, như mặt sau tượng hoặc các hốc đá nhân tạo - đây cũng là những điểm cần ưu tiên kiểm tra khi vệ sinh định kỳ.
Bảo dưỡng tượng xi măng cũng giống như chăm sóc răng miệng: răng vốn là bộ phận cứng chắc trên cơ thể, nhưng nếu không đánh răng đều đặn, mảng bám vẫn âm thầm tích tụ và gây sâu răng theo thời gian. Tượng xi măng cũng vậy - trông "cứng cáp" không có nghĩa là miễn nhiễm với tác động môi trường nếu thiếu chăm sóc định kỳ.
Quy trình 7 bước bảo dưỡng tượng xi măng ngoài trời qua mùa mưa bão
Dưới đây là quy trình Bình An áp dụng cho các công trình tượng, tiểu cảnh xi măng ngoài trời tại Đà Nẵng, Gia Lai, có thể tham khảo cho nhà phố, sân vườn biệt thự, quán cà phê hoặc khu du lịch.
Bước 1: Kiểm tra tổng thể trước và sau mùa mưa bão
Miền Trung thường có mùa mưa bão tập trung từ khoảng tháng 9 đến tháng 12. Nên kiểm tra tổng thể tượng hai lần mỗi năm: một lần trước mùa mưa để xử lý phòng ngừa, một lần sau mùa mưa để phát hiện sớm hư hỏng phát sinh.
Bước 2: Vệ sinh bề mặt, loại bỏ rêu mốc và bụi bẩn
Dùng bàn chải mềm và nước sạch để làm sạch bề mặt, tránh dùng vòi xịt áp lực quá mạnh trực tiếp vào các chi tiết nhỏ, dễ gây sứt mẻ. Với các mảng rêu mốc đã bám lâu, cần dung dịch vệ sinh chuyên dụng cho bề mặt xi măng thay vì hóa chất tẩy rửa mạnh có thể ăn mòn lớp sơn phủ.
Nên vệ sinh vào ngày nắng ráo, tránh làm ngay trước hoặc trong lúc trời mưa vì độ ẩm cao khiến dung dịch vệ sinh khó phát huy tác dụng và bề mặt lâu khô hơn bình thường.
Bước 3: Kiểm tra kỹ các khe nứt chân chim
Sau bước vệ sinh, quan sát kỹ toàn bộ bề mặt dưới ánh sáng tốt để phát hiện các vết nứt nhỏ li ti - dấu hiệu sớm cho thấy nước có thể đang thấm vào bên trong. Vết nứt chân chim nếu phát hiện sớm thường xử lý đơn giản hơn nhiều so với khi đã lan rộng.
Bước 4: Xử lý chống thấm lại các điểm xung yếu
Chân đế, các khớp nối giữa nhiều khối xi măng, và những vị trí có vết nứt vừa phát hiện là các điểm xung yếu cần ưu tiên xử lý chống thấm lại, thay vì chờ đến khi toàn bộ công trình xuống cấp mới xử lý đồng loạt.
Bước 5: Kiểm tra và khơi thông thoát nước quanh chân tượng
Nước đọng lâu ngày quanh chân tượng là nguyên nhân phổ biến gây xuống cấp cục bộ, đặc biệt với các công trình đặt trên nền đất hoặc sân vườn không có hệ thống thoát nước tốt. Cần đảm bảo khu vực quanh chân tượng luôn thoát nước nhanh sau mỗi trận mưa lớn.
Bước 6: Sơn phủ bảo vệ lại bề mặt định kỳ
Sau khi xử lý chống thấm và vệ sinh, nên sơn phủ lại lớp bảo vệ bề mặt theo chu kỳ phù hợp với vị trí đặt tượng - khu vực hứng nắng mưa trực tiếp quanh năm cần sơn phủ lại thường xuyên hơn khu vực có mái che một phần.
Bước 7: Lên lịch bảo dưỡng định kỳ theo mùa thay vì chờ hư mới sửa
Bước quan trọng nhất là biến 6 bước trên thành thói quen định kỳ, không phải việc làm một lần. Với khí hậu mưa bão miền Trung, lịch bảo dưỡng theo mùa - trước và sau giai đoạn mưa bão tập trung - giúp phát hiện sớm vấn đề khi chi phí xử lý còn thấp, thay vì để đến lúc tượng đã xuống cấp nặng mới tính đến trùng tu.
Với các công trình lớn như tại Cổng Trời Đông Giang, Bình An khuyến nghị chủ đầu tư lập một sổ theo dõi bảo dưỡng đơn giản, ghi lại ngày kiểm tra và tình trạng từng hạng mục - việc này giúp việc bảo dưỡng định kỳ không bị bỏ sót qua từng năm.
Ông bà ta có câu "của bền tại người" - một pho tượng xi măng dù được điêu khắc kỹ lưỡng đến đâu, độ bền lâu dài vẫn phụ thuộc phần lớn vào việc người sở hữu có chăm sóc, bảo dưỡng định kỳ hay không. Vật liệu tốt chỉ là điều kiện cần, chăm sóc đúng cách mới là điều kiện đủ.
Khi nào cần gọi thợ chuyên nghiệp thay vì tự xử lý
Vệ sinh bề mặt và kiểm tra định kỳ là việc gia chủ có thể tự thực hiện. Tuy nhiên, khi phát hiện vết nứt sâu, bề mặt bong tróc lộ cốt thép bên trong, hoặc tượng có dấu hiệu nghiêng, lún ở chân đế, nên liên hệ đơn vị điêu khắc chuyên nghiệp để khảo sát thay vì tự trám vá - xử lý sai kỹ thuật ở giai đoạn này có thể khiến chi phí trùng tu sau này tăng lên đáng kể.
Không phải công trình nào cũng cần đủ 7 bước cùng lúc
Với tượng nhỏ đặt trong sân vườn nhà phố, có mái che một phần, gia chủ có thể giãn chu kỳ vệ sinh và bỏ qua một số bước kiểm tra chuyên sâu. Ngược lại, với công trình quy mô lớn đặt hoàn toàn ngoài trời như tại khu du lịch, resort, cả 7 bước nên được thực hiện đầy đủ và đúng lịch để đảm bảo tuổi thọ công trình tương xứng với chi phí đầu tư ban đầu.
Với kinh nghiệm điêu khắc và đồng hành bảo dưỡng nhiều công trình tượng xi măng ngoài trời tại Đà Nẵng, Gia Lai - trong đó có các hạng mục quy mô lớn tại Cổng Trời Đông Giang - Bình An hiểu rằng mỗi công trình có điều kiện thời tiết, vị trí đặt và mức độ phơi nắng mưa khác nhau, không thể áp dụng một lịch bảo dưỡng cứng nhắc cho mọi trường hợp.
Nếu bạn cần tư vấn lịch bảo dưỡng phù hợp cho tượng, tiểu cảnh xi măng đang sở hữu, hoặc cần khảo sát trùng tu công trình đã xuống cấp, liên hệ Zalo/hotline 0706 947 665 để được Bình An hỗ trợ.